ZJAWISKA PRZYRODNICZE

 

Islandia jest najbogatszym w gorące źródła i aktywność geotermalną krajem na świecie. Na terenie Islandii znajdują się 32 wysokotemperaturowe pola geotermalne. Największe z nich, to okolice: Torfajökull i Hekli oraz Grímsvötn na lodowcu Vatnajökull. Ocenia się, że np. z rejonu Torfajökull całkowita moc wydzielana równa jest 1500MW. Z niektórych wysokotemperaturowych pól geotermalnych wydobywa się siarkę.

Niskotemperaturowe pola geotermalne (ok. 250 miejsc z kilkuset gorącymi źródłami) rozsiane są po całej Islandii. W takim źródle woda ma ok. 75°C. Największym gorącym źródłem na Islandii i w Europie jest Deildartunguhver (przepływ 150 l gotującej się wody na sekundę). Niektóre gorące źródła ulegają erupcji; mówimy wtedy o gejzerach. Najbardziej znanym jest Geysir (w Haukadalur na południu Islandii), od nazwy którego utworzono słowo "gejzer". Podczas jego erupcji woda wyrzucana była niegdyś na wysokość 60 m. Obecnie, dawna jego aktywność zanikła i czasami tylko "budzi się" z niewielką siłą wybuchu. Obecnie najbardziej aktywnym gejzerem jest Strokkur (położony obok Geysira).

W gorących źródłach można zażywać zdrowotnych kąpieli. Niektóre gorące źródła zostały zagospodarowane np. Błękitna Laguna i traktuje się ją jako rodzaju kurort leczniczy. Najlepsze wyniki są w leczeniu łuszczycy.

 

WULKANY
Islandia jest też jednym z najbardziej aktywnych wulkanicznie krajów na świecie. Na terenie Islandii jest ponad 200 wulkanów, z których przynajmniej 30 wybuchało od czasów zasiedlenia wyspy. Wybuch wulkanu na Islandii zdarza się średnio co 5 lat. Jest kilka typów aktywności wulkanicznej i prawie każdy z nich występował lub występuje na Islandii. Najbardziej popularne są erupcje szczelinowe. Przykładem takiego typu wulkanu jest Lakagígar, który wybuchł w 1783 r. pokrywając lawą największy obszar, jaki kiedykolwiek wulkan pokrył na ziemi. Na długości 30 km rozsiane są jeden przy drugim kratery. Jest ich ok. 100. Najbardziej znanym islandzkim wulkanem jest Hekla. Jego pierwszą zanotowaną erupcją był wybuch w 1104 r. Od tego czasu "budziła się" 20 razy. Od 1970 r. wybucha regularnie co 10 lat. Ostatnia erupcja miała miejsce w roku 2000. Zdarza się, że wybucha wulkan pod lodowcem. Powstają wtedy ogromne powodzie. Taki wybuch miał np. miejsce w 1996 r. pod lodowcem Vatnajökull. Za najbardziej dramatyczną erupcję uzaje się wybuch wulkanu Eldfell na wyspie Heimey w 1973r. Cudem, nikt nie zginął, ale trzeba było ewakuować z wyspy wszystkich ludzi (5300 osób). Zniszczenia były ogromne. Wszyscy prawie jednak na Heymey powrócili. Większość rodzin musiała na nowo zbudować swoje domy.

Podwodne wybuchy wulkanów u wybrzeży Islanii też nie należą do rzadkości. Ostatnia taka erupcja (w 1963 r.) w okolicy Archipelagu Westmana doprowadziła do powstania nowej wyspy - Surtsey.

 

RZEKI I WODOSPADY
Islandia obfituje w rzeki i wodospady. Początek rzekom mog�� dawać topniejące lodowce lub źródła. Islandzkie rzeki są z reguły dośc duże i wartkie, z powodu cz��stych deszczy i ogromnej ilości wody spływającej z lodowców. Najdłuższa rzeka Islandii, Thjórsa, liczy sobie 230 km długości, a przepływa w niej 385 m³ wody na sekundę. Druga, niewiele krótsza Jökulsá á Fjöllum, ma 206 km długości. W obu z wymienionych rzek płynie woda głównie lodowcowa. Woda w takich rzekach jest mętna, żółto - brunatna, w przeciwieństwie do wody z rzek wypływających ze źródeł, które uznaje się za najczystsze na świecie. Wodę taką można pić prosto z rzeki. Jest ona też eksportowana i sprzedawana w innych krajach jako ekskluzywna, zdrowa woda. Islandzkie rzeki bardzo często zmieniają swój bieg i nurt. Należy szczególnie uważać na to podczas przekraczania brodów, które są nieodzownym elementem prawie każdej drogi prócz drogi nr 1.

Charakterystyczne dla krajobrazu Islandii są wodospady. Z każdego wzniesienia sączą się strugi mniejsze lub większe. Są też bardzo spektakularne wodospady, np. Dettifoss, największy w Europie pod względem ilości przepływającej wody (109 ton/s), Gullfoss, który większość turystów uznaje za najpiękniejszy, czy Glymur - najwyższy na Islandii (200 m) z przepiękną trasą wiodącą na jego szczyt.

 

LODOWCE
Lodowce należą do najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Islandii. Pokrywają one ok. 12% powierzchni kraju. W przeciągu ostatnich dziesięcioleci znacznie zmniejszyła się ich grubość, a niektóre przestały istnieć.

Największym lodowcem na Islandii jest Vatnajökull. Leży on na południu kraju i ma powierzchnię 8400 km². Jest to powierzchnia równa powierzchni wszystkich pozostałych lodowców Europy razem wziętych. Jego grubość dochodzi do 1 km. Inne, największe lodowce Islandii to: Langjökull, Hofsjökull, Mýrdalsjökull, Drangajökull, Eyjafjallajökull, Tungnafellsjökull, Þórisjökull, Eiriksjökull. Bardzo malowniczy jest Snæfellsjökull, ale skutecznie ukrywa się najczęściej pod chmurami i mgłą. Trzeba mieć duże szczęście, aby akurat trafić na moment, kiedy jest odsłonięty.

 

ZORZA POLARNA
Zorzę polarną (Aurora Borealis) można obserwować na Islandii od września do marca. Warunki są dwa: bezchmurna noc i duża aktywność słoneczna. Zorza spowodowana jest przez wiatr słoneczny, który 'wykorzystuje' zaginające się pole magnetyczne w okolicach biegunów, by dostać się w pobliże atmosfery ziemskiej. Naładowane (zjonizowane) cząstki wiatru słonecznego zderzają się z cząstkami powietrza. W wyniku tej reakcji powstaje światło. Możemy wtedy obserwować ogromne wstęgi na niebie, które cały czas zmieniają swe kształty i kolory.

Zorza jest zjawiskiem, które trwa ciągle, 365 dni w roku, 24 godziny na dobę... Zgodnie z tym, o czym była mowa wyżej, aby zobaczyć zorzę potrzebujemy bezchmurnego nieba, a z tym są często problemy na Islandii. Ale dlaczego noc, skoro zorza trwa całą dobę? Problem w tym, że podobnie jak gwiazdy, zorza należy do zjawisk astronomicznych o niewielkiej jasności - światło słoneczne (nie mylić z wiatrem słonecznym) niestety oślepia nas i zagłusza światło pochodzące od gwiazd i zorzy. Dlatego też nie zobaczycie prawdopodobnie zorzy w lecie, gdy w krajach podbiegunowych trwają białe noce - światło Słońca jest zbyt mocne i nie pozwala uwidocznić się słabej poświacie zorzy. Ale zorza zależy również od aktywności słonecznej, więc może się zdarzyć, że nawet w bezchmurną, zimową noc, zobaczycie jedynie gwiazdy...